Tường nhà bị mối thường lộ ra qua đường mui đất màu nâu bò trên tường, chân cột, khung cửa; len chân tường, khung cửa gõ nghe rỗng; cánh mối rụng thành đống quanh đèn sau mưa. Khi thấy dấu hiệu, không phá đường mui và không xịt thuốc côn trùng thông thường, vì mối sẽ bỏ đi chỗ khác và khó diệt tận tổ. Chụp ảnh, kiểm tra toàn bộ nhà, rồi gọi đơn vị phòng chống mối để xử lý tận tổ.
| Dấu hiệu | Mức độ | Việc làm |
|---|---|---|
| Vài cánh mối rụng sau mưa, không thấy dấu hiệu khác | Cần để ý | Tắt đèn chiều tối, kiểm tra nhà |
| Đường mui đất trên tường, chân cột | Mối đang hoạt động | Giữ nguyên, gọi đơn vị diệt mối |
| Khung cửa, len chân tường rỗng khi gõ | Mối đã ăn vào gỗ | Kiểm tra lan rộng, gọi đơn vị |
| Sách, giấy tờ, thùng giấy sát tường bị ăn, dính đất | Mối đã vào nhà | Dời đồ, kiểm tra tường sau đó |
| Tổ mối trong tường, trần, gầm cầu thang | Nặng | Gọi đơn vị ngay |
| Kèo gỗ, dầm gỗ mái bị ăn | Ảnh hưởng kết cấu | Gọi đơn vị diệt mối và kỹ sư |
Vì sao mối lên tường
Mối đất làm tổ dưới nền nhà, trong đất vườn, gốc cây. Chúng cần độ ẩm và sợ ánh sáng, nên khi đi kiếm ăn ở chỗ hở, chúng đắp đường hầm bằng đất, nước bọt và phân để đi bên trong. Đó là đường mui.
Tường gạch không phải thức ăn của mối. Mối đi qua tường để tới thứ ăn được: khung cửa gỗ, len chân tường, tủ âm tường, trần gỗ, sàn gỗ, sách vở, thùng giấy, lớp giấy trên tấm thạch cao. Mối cũng đi trong khe nứt tường, trong lòng ống luồn dây điện, sau lớp ốp gỗ, nên có khi thấy mối ở tầng hai, tầng ba.
Chỗ tường ẩm, thấm nước lâu ngày thu hút mối vì dễ đi và gỗ gần đó ẩm, mềm.
Cách kiểm tra khắp nhà
- Đi dọc chân tường tầng một bằng đèn pin, nhất là góc khuất, gầm cầu thang, sau tủ, dưới bồn rửa.
- Gõ gỗ khung cửa, len chân tường, chân tủ, mặt sau tủ âm tường bằng cán tua vít. Tiếng rỗng hoặc ấn lún là nghi bị ăn.
- Dời đồ sát tường: thùng giấy, sách, tủ, xem mặt sau và sàn bên dưới.
- Xem quanh ống kỹ thuật: chỗ ống nước, ống điện xuyên sàn, hộp kỹ thuật.
- Xem trần gỗ, kèo mái, sàn gỗ nếu có.
- Xem ngoài nhà: gốc cây, đống gỗ, cốp pha cũ để sát tường, bồn hoa xây sát tường.
- Đánh dấu và chụp ảnh từng chỗ phát hiện để đơn vị xử lý biết đường đi của mối.
Có thể bẻ một đoạn ngắn đường mui để xem mối có còn sống bên trong. Nếu còn, mối sẽ đắp lại chỗ vỡ trong một hai ngày. Chỉ bẻ một đoạn rất nhỏ, không phá cả đường.
Những việc không nên làm
- Phá đường mui, đập tổ lộ ra: mối bỏ chỗ đó, đi đường khác, đơn vị diệt mối khó đặt bả.
- Xịt bình xịt côn trùng, đổ dầu hoả, nước sôi: chỉ giết được số mối nhìn thấy, tổ vẫn còn, mối tản sang chỗ khác.
- Tự mua hoá chất diệt mối không rõ nguồn gốc phun khắp nhà: có thể độc cho người, vật nuôi và không diệt được tổ.
- Để mặc: mối ăn nhanh, có thể phá hỏng khung cửa, tủ, sàn gỗ, kèo mái trong thời gian ngắn.
Các phương pháp diệt mối
Việc phòng chống mối cho công trình đang sử dụng có tiêu chuẩn riêng là TCVN 8268:2017. Đơn vị chuyên nghiệp thường kết hợp:
- Diệt bằng bả (dụ mối): đặt hộp bả chứa thức ăn trộn hoạt chất tác dụng chậm tại chỗ mối đang ăn. Mối thợ mang bả về tổ, lây cho cả tổ. Cách này phù hợp khi thấy mối đang hoạt động, mất vài tuần.
- Xử lý nền và chân tường: khoan lỗ quanh chân tường, nền nhà, bơm thuốc phòng mối tạo lớp ngăn mối từ đất vào.
- Trạm bả quanh nhà: đặt các trạm bả chôn quanh nhà để phát hiện và diệt mối trước khi vào.
- Xử lý đồ gỗ: thay gỗ đã rỗng, tẩm thuốc bảo quản gỗ cho phần còn lại.
Khi thuê đơn vị, hỏi rõ phương pháp, tên thuốc có đăng ký sử dụng hợp pháp, thời gian bảo hành và lịch kiểm tra lại.
Phòng mối cho nhà
- Không để gỗ, thùng giấy, sách vở sát nền và tường lâu ngày.
- Sửa chỗ thấm, rò nước; giữ chân tường khô.
- Dọn gốc cây, gỗ mục, cốp pha cũ quanh nhà.
- Trám kín khe nứt nền, chân tường, chỗ ống xuyên sàn.
- Chiều tối đầu mùa mưa, tắt đèn gần cửa hoặc đóng cửa lưới để mối cánh không bay vào.
- Xây mới hoặc cải tạo lớn: làm phòng mối theo TCVN 7958:2017.
Khi mối ảnh hưởng kết cấu
Nhà có kèo, dầm, cột gỗ bị mối ăn thì cần cả kỹ sư đánh giá khả năng chịu lực. TCVN 9381:2012 về đánh giá mức độ nguy hiểm của kết cấu nhà có mục riêng xem xét mục mủn, mối mọt ở kết cấu gỗ. Không đứng, không đặt đồ nặng dưới kèo, dầm đã bị ăn rỗng.
Câu hỏi thường gặp
Mối mọt trong nhà có tự hết không?
Không. Mối sống thành tổ, tổ còn thì mối còn và lan rộng. Mọt trong một món đồ gỗ có thể kéo dài nhiều năm. Cả hai cần xử lý.
Mối mọt từ đâu ra trong tường nhà?
Mối đi từ tổ dưới nền hoặc vườn lên theo khe nứt, ống kỹ thuật và đường mui. Tường gạch không phải thức ăn; mối đi qua để tới khung cửa, đồ gỗ, giấy.
Mối mọt có ăn nhựa được không?
Mối không tiêu hoá được nhựa, nhưng có thể gặm thủng nhựa mềm, vỏ dây điện, xốp cách nhiệt khi chúng chắn đường đi. Vì vậy vẫn có trường hợp mối làm hỏng dây điện, ống nhựa.
Tường nhà bị mối có phải phá tường không?
Thường không cần. Đơn vị diệt mối khoan lỗ nhỏ để bơm thuốc hoặc đặt bả. Chỉ phải tháo dỡ phần gỗ đã bị ăn rỗng như len, khung cửa, tủ âm tường.