Tường nhà bị nứt phần lớn không nguy hiểm: đó là nứt chân chim trên lớp sơn, lớp vữa trát do co ngót và co giãn nhiệt. Vết nứt đáng lo là nứt xiên hoặc nứt bậc thang theo mạch gạch, nứt ở góc cửa đi xuống, nứt rộng từ vài milimet trở lên, vết nứt đang to ra, hoặc nứt kèm cửa kẹt, sàn lún, tường nghiêng. Gặp những dấu hiệu đó, cần mời kỹ sư kết cấu kiểm tra, không tự trám rồi sơn lại.
| Kiểu vết nứt | Nguyên nhân thường gặp | Mức độ | Việc làm |
|---|---|---|---|
| Chân chim, mảnh như sợi tóc, chỉ trên sơn | Vữa co ngót, sơn lão hoá | Thẩm mỹ | Trét, sơn lại |
| Thẳng đứng ở chỗ tường gặp cột | Tường gạch và cột bê tông co giãn khác nhau | Thường nhẹ | Xử lý khe, dán lưới |
| Ngang dọc theo đáy dầm, đỉnh tường | Tường xây chèn sát dầm, co ngót | Thường nhẹ | Theo dõi, trám đàn hồi |
| Xiên từ góc cửa, góc cửa sổ | Lún lệch, lanh tô yếu | Cần kiểm tra | Mời kỹ sư kết cấu |
| Bậc thang theo mạch gạch gần chân tường | Móng lún không đều | Nguy hiểm | Mời kỹ sư kết cấu ngay |
| Rộng, xuyên tường, nhìn thấy ánh sáng | Kết cấu biến dạng | Nguy hiểm | Mời kỹ sư kết cấu ngay |
Vì sao tường nhà bị nứt
- Co ngót vữa: vữa trát mất nước khi khô, co lại, tạo nứt chân chim. Trát dày, trát lúc nắng gắt, không tưới ẩm dễ bị hơn.
- Co giãn nhiệt: tường hướng tây phơi nắng, tường sân thượng giãn ra ban ngày, co lại ban đêm.
- Chỗ tiếp giáp vật liệu khác nhau: gạch và bê tông co giãn khác nhau nên chỗ tường gặp cột, gặp dầm hay nứt thành đường thẳng.
- Lún móng: móng lún không đều làm một phần nhà hạ xuống. Vết nứt thường xiên, bậc thang, bắt đầu từ góc cửa hoặc chân tường.
- Tác động bên ngoài: nhà bên đào móng, ép cọc, khoan tầng hầm; xe tải nặng chạy sát nhà. Tiêu chuẩn TCVN 9381:2012 về đánh giá mức độ nguy hiểm của kết cấu nhà nêu việc đào hố móng nhà bên cạnh sâu hơn móng nhà cũ và đóng cọc cạnh nhà là nguyên nhân gây lún lệch và nứt tường.
- Quá tải, cải tạo: đập tường chịu lực, nâng tầng, đặt bồn nước lớn mà không tính toán.
Tiêu chuẩn Việt Nam nói gì về vết nứt nguy hiểm
TCVN 9381:2012 liệt kê các dấu hiệu khiến kết cấu xây gạch bị đánh giá là nguy hiểm. Một số dấu hiệu người trong nhà có thể tự quan sát:
- Tường, cột chịu lực có vết nứt thẳng đứng rộng hơn 2 mm và dài quá một nửa chiều cao tầng, hoặc nhiều vết nứt thẳng đứng dài quá một phần ba chiều cao tầng.
- Tường, cột bị nghiêng quá 0,7%, hoặc chỗ nối giữa hai tường kề nhau nứt xuyên suốt.
- Giữa lanh tô cửa có vết nứt thẳng đứng, đầu lanh tô nứt xiên rõ, phần tường đỡ lanh tô nứt ngang hoặc võng xuống.
- Về nền móng: tường có vết nứt do lún rộng hơn 10 mm kèm nhà nghiêng cục bộ hơn 1% là dấu hiệu đất nền nguy hiểm.
Các con số này là ngưỡng để kỹ sư đánh giá, không có nghĩa vết nứt nhỏ hơn là an toàn. Vết nứt xiên 1 mm nhưng đang rộng ra hằng tuần vẫn cần được xem sớm.
Cách tự kiểm tra vết nứt
- Đo độ rộng: dùng thẻ ngân hàng (dày khoảng 0,76 mm) hoặc thước lá. Ghi lại số đo và ngày.
- Xem hình dạng: mảnh, rẽ nhánh như mạng nhện là nứt bề mặt. Thẳng, xiên, bậc thang, chạy qua cả gạch là nứt sâu.
- Đánh dấu hai đầu: vạch bút chì ở hai đầu vết nứt, ghi ngày. Vài tuần sau xem vết nứt có dài thêm không.
- Dán mốc theo dõi: trét một miếng thạch cao hoặc dán giấy mỏng ngang qua vết nứt. Mốc bị nứt đôi nghĩa là vết nứt đang hoạt động.
- Xem các dấu hiệu đi kèm: cửa đi, cửa sổ tự nhiên kẹt; sàn nghiêng (thả viên bi thấy lăn về một phía); khe hở giữa tường và trần, sàn; gạch lát sàn nứt, bộp.
- Xem cả mặt ngoài: vết nứt xuyên qua cả hai mặt tường là nứt sâu.
Cách xử lý từng loại
Nứt bề mặt, nứt chân chim
- Mở rộng vết nứt thành rãnh chữ V nhỏ, làm sạch bụi.
- Trét bằng keo hoặc bột trét chuyên cho vết nứt, loại có độ đàn hồi.
- Với vết nứt tái đi tái lại ở chỗ tiếp giáp cột, dầm: dán lưới sợi thuỷ tinh rồi bả phủ.
- Bả, sơn lót, sơn phủ.
Nứt nghi do kết cấu
- Không tự trám, không sơn che đi. Vết nứt là thông tin kỹ sư cần xem.
- Chụp ảnh có thước đo, ghi ngày, đánh dấu và theo dõi như trên.
- Mời kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị kiểm định xây dựng đến khảo sát. Họ xác định nguyên nhân (lún, quá tải, tác động nhà bên) rồi mới đưa phương án gia cố móng, dầm, tường.
- Nếu nứt do nhà bên thi công, chụp ảnh, lập biên bản với chủ đầu tư công trình bên cạnh và báo chính quyền địa phương.
Khi nào phải rời khỏi phòng hoặc nhà
- Vết nứt mở rộng nhanh trong vài giờ hoặc vài ngày.
- Nghe tiếng rắc, vữa rơi liên tục.
- Tường phình, nghiêng thấy bằng mắt, trần võng xuống.
- Cửa bỗng không đóng được kèm các vết nứt mới.
Gặp các dấu hiệu này, đưa người ra khỏi khu vực và gọi kỹ sư kết cấu hoặc báo chính quyền địa phương.
Câu hỏi thường gặp
Tường nhà bị nứt do đâu?
Phổ biến nhất là vữa trát co ngót và co giãn nhiệt, gây nứt bề mặt. Nứt ở chỗ tường gặp cột, dầm do vật liệu co giãn khác nhau. Nứt xiên, bậc thang thường do móng lún không đều hoặc nhà bên thi công.
Tường nhà bị nứt dọc có nguy hiểm không?
Nứt dọc mảnh ở chỗ tường giáp cột thường không nguy hiểm. Nứt dọc ở giữa tường chịu lực, rộng hơn 2 mm, dài quá nửa chiều cao tầng, hoặc ở giữa lanh tô cửa là dấu hiệu nguy hiểm theo TCVN 9381:2012.
Tường nhà bị nứt có sao không nếu chỉ là vết nhỏ?
Vết nhỏ, mảnh, không to ra theo thời gian thường chỉ là chuyện thẩm mỹ. Nhưng vết nứt nhỏ ngoài trời vẫn cho nước mưa vào, nên trám và sơn lại. Đánh dấu hai đầu để theo dõi.
Tường nhà bị nứt là điềm gì?
Vết nứt là dấu hiệu về vật liệu và kết cấu, không liên quan đến điềm báo. Điều cần làm là xem hình dạng, độ rộng và việc vết nứt có to ra hay không để quyết định sửa hay mời kỹ sư.