Tường nhà bị nứt ngang có nguy hiểm hay không phụ thuộc vào vị trí. Vết nứt ngang thẳng, mảnh nằm ngay dưới dầm hoặc sát trần thường là do tường xây chèn co ngót, tách khỏi dầm, ít nguy hiểm. Vết nứt ngang ở giữa tường kèm tường phình ra, cong vênh, hoặc nứt ngang ở chân tường, chân cột, trụ gạch là dấu hiệu kết cấu cần kỹ sư kết cấu kiểm tra sớm.
| Vị trí nứt ngang | Nguyên nhân thường gặp | Mức độ | Việc làm |
|---|---|---|---|
| Ngay dưới dầm, sát trần | Xây chèn không kín, vữa co ngót, dầm võng nhẹ | Thường nhẹ | Trám vật liệu đàn hồi, dán lưới |
| Dọc theo mạch vữa, cách đều | Vữa kém, co giãn nhiệt | Nhẹ đến trung bình | Theo dõi độ rộng |
| Giữa tường, tường phình cong | Tường mất ổn định, quá tải, chịu nén lệch tâm | Nguy hiểm | Mời kỹ sư kết cấu |
| Chân tường, sát nền | Lún, nền trồi, ẩm mục chân tường | Cần kiểm tra | Mời kỹ sư kết cấu |
| Trên trụ gạch, cột gạch | Chịu nén lệch tâm | Nguy hiểm khi rộng hơn 0,5 mm | Mời kỹ sư kết cấu |
| Dưới lanh tô cửa, tường võng | Lanh tô yếu | Nguy hiểm | Mời kỹ sư kết cấu |
Vì sao tường bị nứt ngang
Tường xây chèn dưới dầm. Nhà khung bê tông cốt thép có tường gạch xây chèn giữa cột và dầm. Hàng gạch trên cùng thường khó chèn kín vữa. Khi vữa co ngót, tường hạ xuống một chút và tách khỏi đáy dầm. Lớp trát phủ qua chỗ này nứt thành đường ngang thẳng. Dầm bị võng nhẹ theo thời gian cũng làm đường nứt này rõ hơn.
Co giãn nhiệt ở tầng trên cùng. Sàn mái phơi nắng giãn nở nhiều hơn tường gạch bên dưới. TCVN 9381:2012 ghi nhận chênh lệch hệ số giãn nở nhiệt giữa bê tông và tường gạch là nguyên nhân gây nứt ở những nhà có sàn bê tông làm việc cùng với tường. Vết nứt ngang dưới sàn mái tầng trên cùng hay gặp vì lý do này.
Tường chịu nén lệch tâm. Theo phụ lục của TCVN 9381:2012, khi tường chịu nén lệch tâm có thể hình thành những vết nứt ngang không sâu, đồng thời tường bị cong phình. Đây là kiểu nứt ngang nguy hiểm.
Lún, nền trồi. Nứt ngang ở chân tường có thể do móng lún, nền bị trồi, hoặc do chân tường ẩm lâu năm làm vữa mủn.
Lanh tô cửa yếu. Phần tường đỡ lanh tô nứt ngang hoặc võng xuống là một trong các dấu hiệu kết cấu xây gạch nguy hiểm nêu trong TCVN 9381:2012.
Cách kiểm tra vết nứt ngang
- Xác định vị trí: đo khoảng cách từ vết nứt tới trần và tới sàn. Nằm đúng đường đáy dầm thì gần như chắc là nứt tiếp giáp.
- Nhìn dọc mặt tường: áp má gần tường, nhìn dọc theo bề mặt hoặc căng một sợi dây thẳng từ trần xuống sàn. Tường phình hay lõm quanh vết nứt thấy được bằng cách này.
- Đo độ rộng: dùng thước lá hoặc thẻ nhựa. Ghi số đo, ngày.
- Theo dõi: đánh dấu hai đầu, dán miếng thạch cao ngang qua vết nứt. Kiểm tra lại sau vài tuần, sau mùa mưa.
- Xem mặt kia của tường: nứt xuyên qua cả hai mặt là nứt sâu.
- Xem dấu hiệu đi kèm: cửa kẹt, gạch lát sàn nứt, khe hở chân tường, cột nghiêng.
Cách xử lý tường bị nứt ngang
Nứt ngang dưới dầm, sát trần
- Cạo rộng vết nứt thành rãnh nhỏ, làm sạch bụi.
- Nếu khe giữa gạch và dầm hở rộng, thợ thường chèn lại bằng vữa không co ngót hoặc vật liệu đàn hồi.
- Trám mặt bằng keo trét đàn hồi, dán lưới sợi thuỷ tinh dọc vết nứt, rộng ra mỗi bên vài phân.
- Bả phủ lưới, sơn lót, sơn phủ.
Vết nứt kiểu này có thể nứt lại nhẹ theo mùa vì dầm và tường vẫn co giãn. Lưới và vật liệu đàn hồi giúp giảm việc nứt lại.
Nứt ngang nghi do kết cấu
- Không đục, không trám che đi.
- Không treo thêm đồ nặng, không đặt tủ nặng sát tường đó.
- Chụp ảnh có thước, ghi số đo, theo dõi.
- Mời kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị kiểm định khảo sát. Tường phình, cột gạch nứt ngang thường phải gia cố hoặc xây lại, cần có phương án tính toán.
Khi nào phải gọi kỹ sư ngay
- Tường phình, cong thấy được bằng mắt hoặc bằng dây dọi.
- Vết nứt ngang rộng ra theo tuần.
- Trụ gạch, cột gạch nứt ngang. TCVN 9381:2012 coi trụ tường chịu nén lệch tâm có vết nứt ngang rộng hơn 0,5 mm là nguy hiểm.
- Nứt ngang kèm nứt xiên, cửa kẹt, sàn nghiêng.
- Tường rào, tường chắn đất bị nứt ngang và nghiêng. Loại tường này đổ rất nhanh khi mưa to.
Câu hỏi thường gặp
Tường nhà bị nứt ngang do đâu?
Hay gặp nhất là tường xây chèn tách khỏi đáy dầm do vữa co ngót, và co giãn nhiệt giữa sàn bê tông với tường gạch. Ít gặp hơn nhưng nguy hiểm là tường chịu nén lệch tâm, tường mất ổn định, lanh tô yếu hoặc lún.
Tường bị nứt ngang có nguy hiểm không nếu chỉ dài nhưng rất mảnh?
Độ dài không phải yếu tố chính. Vết mảnh, thẳng, nằm đúng đường đáy dầm và không rộng ra thường không nguy hiểm. Vết mảnh ở giữa tường mà tường có phình cong thì vẫn cần kỹ sư xem.
Trần nhà bị nứt ngang có giống tường nứt ngang không?
Không hoàn toàn. Nứt trên trần liên quan đến sàn và dầm bê tông, có tiêu chí đánh giá riêng. Nứt dọc theo mép trần giáp tường thường do co ngót, còn nứt giữa sàn, nứt đan chéo cần kỹ sư xem.
Tường nhà bị nứt ngang cách xử lý thế nào cho khỏi nứt lại?
Với nứt ngang dưới dầm, chèn lại khe bằng vật liệu không co ngót hoặc đàn hồi, dán lưới sợi thuỷ tinh rồi bả, sơn. Nứt có thể lộ lại nhẹ theo mùa. Nứt ngang do kết cấu thì chỉ bền khi đã xử lý nguyên nhân theo phương án của kỹ sư.