Trần nhà bị nứt có ba trường hợp. Nứt chân chim trên lớp vữa trát và nứt thẳng theo mối nối trần thạch cao thường không nguy hiểm, chỉ cần sửa bề mặt. Nứt ở chính sàn bê tông thì cần chú ý: vết nứt đan chéo ở đáy sàn, nứt quanh mép sàn, nứt chạy thẳng song song kèm vệt gỉ, trần võng xuống hoặc bê tông bong lộ thép là những dấu hiệu phải mời kỹ sư kết cấu kiểm tra.
| Loại trần, kiểu nứt | Nguyên nhân thường gặp | Mức độ | Việc làm |
|---|---|---|---|
| Trần trát vữa, nứt chân chim | Vữa trát co ngót | Thẩm mỹ | Trét, sơn lại |
| Trần thạch cao, nứt thẳng theo mối nối | Xử lý mối nối kém, khung xương rung | Thẩm mỹ | Xử lý lại mối nối |
| Trần thạch cao nứt, võng, ố nước | Ngấm nước | Có thể rơi | Tìm nguồn nước, thay tấm |
| Nứt dọc mép trần giáp tường | Co giãn giữa sàn và tường | Thường nhẹ | Trám đàn hồi, theo dõi |
| Nứt song song theo một hướng, có vệt gỉ | Thép gỉ trương nở | Nguy hiểm dần | Mời kỹ sư kết cấu |
| Nứt đan chéo từ góc vào giữa đáy sàn | Sàn chịu uốn quá mức | Nguy hiểm | Mời kỹ sư kết cấu |
| Trần võng, bê tông bong lộ thép | Kết cấu suy giảm | Nguy hiểm | Mời kỹ sư, không ở dưới |
Vì sao trần nhà bị nứt
Lớp trát co ngót. Vữa trát trần mỏng, khô nhanh, co lại tạo nứt mạng lưới. Không ảnh hưởng sàn bê tông bên trên.
Trần thạch cao. Mối nối giữa các tấm cần băng keo giấy hoặc lưới và bột xử lý mối nối. Làm thiếu bước này, hoặc khung xương không đủ cứng, trần rung khi có gió, mối nối sẽ nứt thẳng.
Co giãn nhiệt ở tầng mái. Sàn mái phơi nắng giãn nở, kéo nứt chỗ tiếp giáp với tường.
Thấm nước làm gỉ thép. Nước thấm lâu năm từ sân thượng, nhà vệ sinh làm thép trong sàn gỉ. Gỉ sắt chiếm thể tích lớn hơn thép ban đầu nên đẩy lớp bê tông bảo vệ nứt thành đường chạy dọc thanh thép, sau đó bong thành mảng.
Sàn quá tải hoặc thiết kế, thi công kém. Đặt bồn nước, bể cá, kho hàng nặng lên sàn không tính cho tải đó; sàn đổ bê tông kém, thép thiếu. Sàn chịu uốn quá mức nứt ở đáy, thường đan chéo từ các góc.
TCVN 9381:2012 nói gì về sàn nứt nguy hiểm
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9381:2012 về hướng dẫn đánh giá mức độ nguy hiểm của kết cấu nhà xếp cấu kiện bê tông cốt thép vào nhóm nguy hiểm khi có một trong các dấu hiệu, trong đó có:
- Bản sàn xuất hiện vết nứt chịu kéo lớn hơn 0,4 mm.
- Xung quanh mặt bản sàn đổ tại chỗ xuất hiện vết nứt, hoặc đáy bản sàn có vết nứt đan xiên.
- Dầm, sàn có cốt thép bị ăn mòn, xuất hiện vết nứt dọc theo chiều cốt thép chịu lực rộng hơn 1 mm, hoặc lớp bê tông bảo vệ bị bong tróc làm lộ cốt thép chịu lực.
- Ở giữa nhịp dầm có vết nứt thẳng đứng chạy lên đến 2/3 chiều cao dầm, rộng hơn 0,5 mm; gần gối tựa có vết nứt xiên rộng hơn 0,4 mm.
Người trong nhà khó đo chính xác đến 0,4 mm và khó biết vết nứt nằm ở lớp trát hay ở bê tông. Vì vậy, khi nghi ngờ, nên để kỹ sư khảo sát.
Cách tự kiểm tra trần bị nứt
- Xác định loại trần: gõ nhẹ bằng cán chổi. Tiếng rỗng, nhẹ là trần thạch cao treo; tiếng đặc là trần trát trực tiếp lên sàn bê tông.
- Xem hình dạng vết nứt: mạng lưới nhỏ, đường thẳng theo mối nối, hay vết chéo, vết song song.
- Tìm vệt gỉ, vệt ố: vệt nâu đỏ dọc vết nứt là dấu hiệu thép gỉ.
- Kiểm tra độ võng: căng một sợi dây thẳng giữa hai mép trần đối diện, nhìn khe giữa dây và trần ở giữa phòng.
- Chụp ảnh, ghi ngày, đánh dấu hai đầu vết nứt, theo dõi vài tuần.
- Xem tầng trên: sàn tầng trên có đặt vật nặng, có thấm nước không.
Cách xử lý
Nứt lớp trát, nứt thạch cao
- Trần trát: mở rộng vết nứt, trét keo đàn hồi, dán lưới nếu nứt lại nhiều lần, bả, sơn.
- Trần thạch cao: cạo rộng mối nối, dán băng keo giấy hoặc lưới, bả xử lý mối nối vài lớp, xả nhám, sơn. Kiểm tra khung xương có bị lỏng, thiếu ty treo.
- Tấm thạch cao đã ngấm nước, mềm, võng: tìm nguồn nước trước, sau đó thay tấm.
Nứt sàn bê tông
- Không trám che vết nứt.
- Dọn vật nặng trên sàn tầng trên nếu có.
- Không đứng, không kê giường ngay dưới chỗ bê tông có dấu hiệu bong.
- Mời kỹ sư kết cấu hoặc đơn vị kiểm định. Tuỳ nguyên nhân, họ có thể đề xuất xử lý thép gỉ, vá bê tông bằng vữa sửa chữa, gia cường sàn hoặc dầm.
- Xử lý dứt điểm nguồn thấm phía trên nếu nguyên nhân là thép gỉ.
Khi nào phải tránh xa khu vực trần
- Có mảng vữa, bê tông vừa rơi hoặc đang treo lủng lẳng.
- Trần võng rõ, vết nứt mở rộng trong vài ngày.
- Nghe tiếng rắc từ trần.
Đưa người và đồ đạc ra khỏi khu vực, chống đỡ tạm nếu kỹ sư hướng dẫn, và báo chính quyền địa phương khi thấy nguy cơ sập.
Câu hỏi thường gặp
Trần nhà bị nứt ngang có sao không?
Vết nứt thẳng dọc mép trần giáp tường hoặc theo mối nối thạch cao thường không sao. Vết nứt ngang giữa sàn bê tông, nhất là kèm vệt gỉ hoặc trần võng, cần kỹ sư kết cấu kiểm tra.
Trần nhà bị nứt do đâu?
Thường do lớp trát co ngót, mối nối thạch cao xử lý kém và co giãn nhiệt ở tầng mái. Nguyên nhân nguy hiểm hơn là thép trong sàn gỉ do thấm nước lâu năm, sàn quá tải hoặc thi công kém.
Trần nhà bị nứt phải làm sao?
Xác định loại trần và kiểu vết nứt, chụp ảnh, đánh dấu theo dõi. Nứt bề mặt thì trét và sơn lại. Nứt đan chéo, nứt song song có gỉ, trần võng thì mời kỹ sư kết cấu trước khi sửa.
Trần nhà bị nứt dột thì sửa chỗ nào trước?
Sửa nguồn nước phía trên trước (sân thượng, mái, nhà vệ sinh), rồi mới xử lý vết nứt. Nếu vết nứt trên sàn bê tông là nguyên nhân cho nước đi qua, kỹ sư sẽ chỉ cách xử lý vết nứt cùng lúc với chống thấm.