Tường nhà bị nứt dọc phần lớn không nguy hiểm: kiểu hay gặp nhất là vết nứt thẳng đứng ở chỗ tường gạch giáp cột bê tông, hoặc chạy theo rãnh đục đi ống điện nước, do vữa co ngót. Vết nứt dọc đáng lo khi nó rộng dần theo thời gian, rộng hơn vài milimet, xuất hiện ở giữa tường dài kèm sàn lún, cửa kẹt, hoặc hai mép vết nứt lệch nhau. Khi đó cần mời kỹ sư kết cấu.
| Vị trí và hình dạng vết nứt dọc | Nguyên nhân thường gặp | Mức độ | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Thẳng đứng đúng chỗ tường giáp cột | Gạch và bê tông co ngót khác nhau, thiếu râu thép hoặc lưới liên kết | Thường là bề mặt | Trám vật liệu đàn hồi, dán lưới rồi sơn lại |
| Chạy theo tuyến ống điện, ống nước âm | Vữa trám rãnh co ngót | Bề mặt | Mở rộng, trám lại, dán lưới |
| Giữa tường dài, cách đều nhau | Tường dài không có khe co giãn, co ngót nhiệt | Thường không nguy hiểm | Theo dõi, trám đàn hồi |
| Từ góc cửa sổ, cửa đi chạy lên hoặc xuống | Thiếu lanh tô, tập trung ứng suất | Cần xem xét | Theo dõi độ rộng, hỏi thợ có kinh nghiệm |
| Rộng dưới chân hoặc trên đỉnh, hẹp ở đầu kia, kèm lún | Lún lệch móng | Có thể nguy hiểm | Mời kỹ sư kết cấu |
| Hai mép lệch mặt phẳng, tường phình | Tường mất ổn định | Nguy hiểm | Hạn chế sử dụng khu vực, mời kỹ sư ngay |
Vì sao tường nứt dọc
Tường gạch tách khỏi cột bê tông
Nhà phố ở Việt Nam thường là khung bê tông cốt thép, tường gạch xây chèn giữa các cột. Bê tông và khối xây gạch co ngót, giãn nở theo nhiệt khác nhau. Nếu khi xây không đặt thép râu liên kết từ cột sang tường, hoặc không dán lưới gia cường ở mối nối trước khi trát, đường ranh giới giữa hai vật liệu sẽ nứt thẳng từ trên xuống. Vết nứt kiểu này thường xuất hiện trong vài năm đầu sau khi xây rồi ổn định.
Rãnh đi ống điện, ống nước
Thợ đục rãnh dọc tường để đi ống, sau đó trám lại bằng vữa. Lớp vữa trám mới co ngót tách khỏi phần tường cũ, tạo vết nứt chạy đúng tuyến ống. Nếu vết nứt này ẩm hoặc có vệt nước thì phải kiểm tra ống nước bên trong có rò không.
Co ngót và nhiệt ở tường dài
Tường dài, nhất là tường mặt ngoài chịu nắng, co giãn theo ngày đêm. Không có khe co giãn thì tường tự nứt ở chỗ yếu, thường là các vết nứt dọc cách nhau khá đều. Tường trát vữa quá dày hoặc trát khi gạch còn khô cũng dễ nứt.
Lún móng
Khi một phần móng lún nhiều hơn phần còn lại, tường bị kéo và nứt. Nứt do lún thường là nứt xiên, nhưng cũng có thể là nứt dọc rộng không đều, kèm theo dấu hiệu khác: nền nhà võng, khe hở chân tường, cửa khó đóng, nhà bên cạnh mới đào móng hoặc xây tầng hầm.
Đọc độ rộng vết nứt
Tổ chức nghiên cứu xây dựng Anh (BRE) trong tài liệu Digest 251 phân loại hư hại nhà thấp tầng theo độ rộng vết nứt, được dùng rộng rãi để đánh giá sơ bộ:
| Mức | Độ rộng vết nứt theo BRE Digest 251 | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 0 | Nhỏ hơn khoảng 0,1 mm | Không đáng kể |
| 1 | Đến khoảng 1 mm | Rất nhẹ, xử lý khi sơn sửa |
| 2 | Đến khoảng 5 mm | Nhẹ, trám được, cửa có thể hơi kẹt |
| 3 | Khoảng 5–15 mm | Trung bình, phải mở rộng để sửa, có thể ảnh hưởng ống và độ kín nước |
| 4 | Khoảng 15–25 mm | Nặng, cần sửa chữa lớn |
| 5 | Lớn hơn khoảng 25 mm | Rất nặng, ảnh hưởng ổn định |
Theo cách phân loại này, các mức 0 đến 2 được coi là vấn đề thẩm mỹ, mức 5 là vấn đề ổn định cần can thiệp kết cấu. Độ rộng chỉ là một phần; vết nứt nhỏ nhưng lớn dần qua từng tháng vẫn đáng lo hơn vết nứt 2 mm đã đứng yên nhiều năm.
Theo dõi vết nứt tại nhà
- Đánh dấu hai đầu vết nứt bằng bút chì, ghi ngày.
- Đo độ rộng ở vài điểm cố định bằng thước kẹp hoặc thẻ đo vết nứt, chụp ảnh có thước bên cạnh.
- Dán mốc thạch cao hoặc băng giấy ngang vết nứt. Mốc nứt đôi là vết nứt vẫn đang mở.
- Đo lại mỗi tháng trong vài tháng, gồm cả mùa mưa và mùa khô.
- Ghi thêm dấu hiệu khác: cửa kẹt, sàn nghiêng, khe chân tường, vết nứt mới.
Vết nứt không dài thêm, không rộng thêm sau vài tháng thì có thể sửa bề mặt. Vết nứt vẫn phát triển thì chưa nên trám vội, vì trám che mất dấu hiệu mà kỹ sư cần xem.
Cách xử lý vết nứt dọc
Nứt giáp cột và nứt rãnh ống
- Cạo sơn, bột bả dọc vết nứt, mở rộng thành rãnh chữ V nông.
- Làm sạch bụi, làm ẩm nếu dùng vữa.
- Trám bằng vật liệu đàn hồi (keo acrylic sơn được, keo PU) vì mối nối giữa cột và tường vẫn co giãn nhẹ. Vữa cứng trám vào vết nứt động sẽ nứt lại.
- Dán lưới sợi thuỷ tinh hoặc băng lưới phủ qua vết nứt, rộng ra hai bên, bả lên trên.
- Sơn lót, sơn phủ.
Với tường ngoài, sau khi trám nên phủ sơn chống thấm để nước mưa không theo vết nứt vào trong.
Nứt do lún, nứt lệch mặt
Không tự xử lý. Kỹ sư sẽ xem móng, nền đất, có thể theo dõi lún trước khi quyết định gia cố. Sửa bề mặt trước khi xử lý nguyên nhân thì vết nứt sẽ mở lại.
Khi nào cần mời kỹ sư kết cấu
- Vết nứt rộng từ khoảng 5 mm trở lên, hoặc rộng thêm qua các lần đo.
- Hai mép vết nứt lệch nhau, tường phình ra hay nghiêng.
- Nứt kèm sàn lún, khe hở chân tường, cửa đột ngột khó đóng mở.
- Nứt xuất hiện sau khi nhà bên đào móng, đóng cọc, xây tầng hầm. Trường hợp này nên chụp ảnh, ghi ngày và báo chủ đầu tư công trình bên cạnh cùng chính quyền địa phương.
- Nứt ở dầm, cột, sàn bê tông, lộ thép gỉ.
Xem thêm cách phân biệt các kiểu nứt khác trong bài tường nhà bị nứt có nguy hiểm không và tường nhà bị nứt ngang.
Câu hỏi thường gặp
Tường bị nứt dọc có nguy hiểm không?
Đa số vết nứt dọc là nứt co ngót ở chỗ tường giáp cột hoặc theo rãnh ống, không ảnh hưởng an toàn. Vết nứt rộng, rộng dần, lệch mép hoặc đi kèm lún mới là dấu hiệu cần kỹ sư đánh giá.
Vết nứt dọc giữa tường và cột trám bằng gì?
Dùng vật liệu đàn hồi như keo acrylic sơn được hoặc keo PU, sau đó dán lưới và bả. Vữa xi măng cứng không theo được chuyển động nhỏ ở mối nối nên dễ nứt lại.
Nhà mới xây đã nứt dọc có bình thường không?
Vết nứt chân tóc ở chỗ tường giáp cột trong một hai năm đầu khá phổ biến do co ngót. Nếu nứt rộng, nhiều, hoặc nứt ở dầm, sàn thì nên báo nhà thầu để xem xét trong thời gian bảo hành.
Có nên trám vết nứt ngay khi thấy?
Nên theo dõi vài tuần đến vài tháng trước. Vết nứt đứng yên thì trám; vết nứt đang lớn thì tìm nguyên nhân trước, vì trám sớm sẽ che dấu hiệu.