Trần thạch cao bị thấm nước thì việc đầu tiên là chặn nguồn nước, sau đó mới quyết định sửa hay thay tấm. Tấm chỉ bị ố màu, vẫn phẳng và cứng thì để khô hoàn toàn, sơn lót chống ố rồi sơn lại. Tấm đã mềm, võng, mủn khi ấn tay, giấy bề mặt bong hoặc mọc mốc thì nên cắt bỏ phần hỏng và thay tấm mới. Thạch cao là vật liệu gốc khoáng thạch cao, ngấm nước sẽ mất độ cứng, kể cả loại chịu ẩm cũng không làm việc được khi bị nước trực tiếp.
| Tình trạng tấm | Có giữ được không | Việc làm |
|---|---|---|
| Vết ố vàng, tấm phẳng, ấn không lún | Thường giữ được | Chặn nước, để khô, sơn lót chống ố, sơn phủ |
| Mối nối giữa hai tấm nứt, bong băng keo | Giữ tấm, sửa mối nối | Cạo mối nối, dán lại băng lưới, bả |
| Tấm võng xuống, mềm khi ấn | Không | Cắt thay phần võng |
| Có đốm mốc đen, mùi mốc | Không, với phần mốc | Cắt bỏ, kiểm tra khung và mặt trên |
| Nước đọng, tấm phồng như túi nước | Không, và có nguy cơ rơi | Tránh đứng bên dưới, ngắt điện khu vực, chọc thoát nước có kiểm soát |
Nước từ đâu lên trần thạch cao
Trần thạch cao là trần treo, có khoảng trống giữa tấm thạch cao và sàn bê tông phía trên. Nước có thể chảy ngang trong khoảng trống này trước khi đọng xuống, nên vết ố thường không nằm đúng dưới chỗ rò.
Các nguồn hay gặp:
- Sàn nhà vệ sinh, ban công, sân thượng tầng trên thấm. Ố lan dần, đậm hơn sau khi tắm hoặc sau mưa.
- Ống nước đi trong trần. Ống cấp nước, ống thoát nước, ống điều hoà có mối nối hở.
- Ống thoát nước ngưng điều hoà. Ống bị tắc hoặc tuột, nước ngưng chảy ra trên mặt tấm. Vết ố hay nằm gần dàn lạnh.
- Mái tôn, mái ngói dột với nhà một tầng, tầng áp mái.
- Hơi ẩm ngưng tụ ở trần sát mái nóng, phòng tắm không có quạt hút.
Cách kiểm tra
- Mở nắp thăm trần hoặc tháo một đèn âm trần gần vết ố, soi đèn pin lên khoảng trống. Tìm ống ướt, vệt nước trên mặt dưới sàn bê tông.
- So thời điểm: ố to hơn sau mưa, sau khi tắm, hay khi chạy điều hoà.
- Khoá van tổng, xem đồng hồ nước có nhảy không.
- Kiểm tra tầng trên: nhà vệ sinh, ban công, sân thượng ngay phía trên.
Cách tìm nguồn dột chi tiết cho trần bê tông có trong bài trần nhà bị thấm nước phải làm sao; nhà vệ sinh tầng trên thấm xuống xem bài nhà vệ sinh bị thấm.
Xử lý ngay khi thấy nước
- Ngắt điện mạch đèn âm trần, quạt trần ở khu vực ướt. Nước và đèn âm trần là nguy cơ chập điện.
- Nếu tấm phồng như túi nước: đặt xô bên dưới, dùng tuốc nơ vít chọc một lỗ nhỏ ở điểm thấp nhất cho nước chảy ra. Không đứng ngay bên dưới tấm đang võng nặng vì tấm có thể rơi.
- Khoá nguồn nước nếu biết đó là ống cấp.
- Mở cửa, bật quạt để khoảng trống trong trần khô nhanh.
Theo hướng dẫn về nấm mốc và độ ẩm trong nhà của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), vật liệu ướt được làm khô trong vòng 24–48 giờ sau khi rò thì phần lớn trường hợp mốc sẽ không phát triển. Để trần ướt lâu hơn, mốc dễ mọc ở mặt trên tấm, chỗ không nhìn thấy.
Khi nào sơn lại được
Tấm chỉ bị ố, không mềm, không võng, không mốc:
- Chặn xong nguồn nước.
- Để khô hoàn toàn. Mặt trên tấm khô chậm hơn mặt dưới; mở nắp thăm trần cho thông gió.
- Chà nhẹ vùng ố, lau bụi.
- Lăn sơn lót chống ố (loại dùng cho vết ố nước). Sơn phủ thường không che được vết ố, vết vàng sẽ ngấm ngược lên.
- Sơn phủ cả tấm hoặc cả mảng trần để không lệch màu.
Khi nào phải thay tấm
Thay khi tấm mềm, võng, mủn, giấy mặt tấm phồng bong, hoặc có mốc. EPA lưu ý vật liệu xốp như tấm thạch cao đã mốc có thể phải bỏ đi, vì mốc bám vào khe rỗng của vật liệu và khó làm sạch hết.
Cách thay một mảng trần:
- Đánh dấu vùng cần cắt, mở rộng ra đến khung xương gần nhất.
- Cắt bỏ phần tấm hỏng, kiểm tra khung xương có gỉ, cong không.
- Kiểm tra mặt trên các tấm xung quanh có mốc không.
- Bắt tấm mới cùng độ dày vào khung. Với trần nhà vệ sinh, bếp, dùng tấm chịu ẩm.
- Dán băng lưới mối nối, bả, chà phẳng, sơn lót, sơn phủ.
Mảng lớn, trần cao, có nhiều đèn và dây điện thì nên gọi thợ trần thạch cao.
Trần thạch cao bị mốc sau khi thấm
Mốc trên trần thạch cao thường xuất hiện thành đốm đen, xám hoặc xanh ở vùng từng ố, kèm mùi ẩm. Mặt dưới thấy vài đốm thì mặt trên, phía khuất, thường mốc nhiều hơn.
- Đeo khẩu trang, kính khi cắt tấm mốc; bọc tấm cắt ra trong túi ni lông trước khi mang qua nhà.
- Cắt rộng hơn vùng mốc thấy được, kiểm tra các tấm kề bên.
- Lau khung xương, mặt dưới sàn bê tông bằng dung dịch tẩy rửa, để khô.
- EPA khuyến nghị với vùng mốc lớn nên tham khảo hướng dẫn chuyên môn hoặc thuê đơn vị có kinh nghiệm xử lý mốc; người bị hen, dị ứng không nên tự làm.
Tấm thạch cao chịu ẩm có bị thấm không
Có. Tấm chịu ẩm có phụ gia giảm hút nước, chịu được môi trường độ ẩm cao như nhà vệ sinh, bếp. Nhà sản xuất Gyproc ghi trong tài liệu sản phẩm rằng tấm tiêu chuẩn không hợp cho khu vực thường xuyên tiếp xúc nước và không dùng tấm làm vật liệu ngăn nước. Tấm chịu ẩm chịu hơi nước tốt hơn, nhưng nước rò chảy lên trực tiếp nhiều ngày thì vẫn hỏng. Chống thấm cho sàn tầng trên vẫn là việc chính.
Phòng trần thạch cao bị thấm lại
Sau khi sửa, các việc sau giúp phát hiện sớm nếu nước quay lại:
- Làm nắp thăm trần ở gần nhà vệ sinh tầng trên, gần dàn lạnh điều hoà và dọc tuyến ống chính. Có nắp thăm thì kiểm tra được mà không phải cắt trần.
- Kiểm tra ống nước ngưng điều hoà mỗi lần vệ sinh máy: ống không gập, không tuột, đầu ống thoát ra ngoài thông.
- Bọc cách nhiệt ống nước lạnh đi trong trần để hơi nước không ngưng thành giọt trên mặt ống.
- Quạt hút cho phòng tắm có trần thạch cao, bật trong và sau khi tắm để hơi ẩm không đọng lên mặt trần.
- Kiểm tra sàn tầng trên: ron gạch nhà vệ sinh, chân bồn cầu, chân tường ban công. Vết ố mới xuất hiện gần các vị trí này là dấu hiệu sớm.
- Ghi lại vị trí các vết ố cũ bằng ảnh để so sánh khi có vết mới.
Với trần thạch cao khung chìm dưới mái tôn, nên có lớp cách nhiệt dưới mái. Mái tôn nóng ban ngày, lạnh nhanh về đêm, hơi ẩm trong khoảng trống ngưng tụ dưới mặt tôn và nhỏ xuống trần, tạo vết ố dù mái không thủng.
Câu hỏi thường gặp
Trần thạch cao bị thấm nước có tự khô được không?
Vết ố nhẹ có thể tự khô sau khi hết nguồn nước, nhất là khi thông gió tốt. Vết ố vẫn còn sau khi khô, cần sơn lót chống ố mới che được.
Tấm thạch cao bị ướt có dùng lại được không?
Dùng lại được nếu tấm vẫn cứng, phẳng và được làm khô nhanh. Tấm đã mềm, võng hoặc mốc thì nên thay.
Vì sao trần thạch cao ố vàng dù không thấy dột?
Hay gặp là ống nước ngưng điều hoà rò trong trần, hơi ẩm ngưng tụ dưới mái nóng, hoặc sàn nhà vệ sinh tầng trên thấm chậm. Mở nắp thăm trần để kiểm tra.
Trần thạch cao bị thấm có nguy hiểm không?
Tấm ngấm nhiều nước nặng hơn và có thể rơi, nhất là khi phồng như túi nước. Đèn âm trần bị nước có nguy cơ chập điện. Ngắt điện khu vực và không đứng dưới tấm đang võng.