Diệt mối tận gốc tại nhà nghĩa là diệt cả tổ, trong đó có mối chúa, chứ không chỉ đám mối thợ đang ăn khung cửa. Cách làm hiệu quả nhất trong nhà là đặt bả diệt mối ngay trên đường mối đang đi, để mối thợ ăn bả rồi tha về tổ chia cho cả đàn. Không đập phá đường mui, không phun thuốc xịt côn trùng trước khi đặt bả, vì mối sẽ bỏ đường đó và bả không còn ai ăn.
| Cách làm | Diệt được tổ không | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Phun thuốc xịt côn trùng vào chỗ thấy mối | Không | Có ngay, rẻ | Mối chết tại chỗ, tổ vẫn còn, mối chuyển sang chỗ khác |
| Đặt bả diệt mối trên đường mối | Có, nếu đủ mối ăn | Diệt cả tổ, ít hoá chất | Chậm, cần kiểm tra và bổ sung bả |
| Xử lý đất quanh móng bằng thuốc lỏng | Tạo hàng rào | Chặn mối từ đất vào nhà | Cần khoan, bơm đúng kỹ thuật, có nguy cơ với nguồn nước |
| Đào tổ | Có khi tìm được tổ | Nhìn thấy kết quả | Tổ thường nằm sâu hoặc dưới nền, khó tìm |
| Thay gỗ hỏng mà không diệt tổ | Không | Sửa được đồ | Mối quay lại |
Vì sao phun thuốc chỗ thấy mối không đủ
Mối gây hại nhà ở Việt Nam phần lớn là mối đất. Tổ nằm dưới đất, trong nền nhà, trong tường hoặc gốc cây quanh nhà, và nối với nguồn gỗ bằng đường hầm dưới đất và đường mui đắp bằng đất trộn nước bọt. Theo tài liệu về mối đất của chương trình quản lý dịch hại tổng hợp Đại học California (UC IPM), mối đất cần môi trường ẩm và đường mui là cách chúng giữ ẩm khi đi từ tổ đến chỗ ăn.
Đám mối thấy ở khung cửa chỉ là mối thợ và mối lính đi kiếm ăn. Phun thuốc giết chúng tại chỗ, tổ vẫn sống và đào đường mới sang khung cửa khác, tủ bếp, sàn gỗ.
Bả diệt mối hoạt động thế nào
Bả là chất nền giàu xenluloza (mối thích ăn) trộn một lượng nhỏ hoạt chất diệt mối tác động chậm. Mối thợ ăn bả, không chết ngay, tha về tổ và mớm cho mối chúa, mối non, mối lính. UC IPM mô tả cơ chế này dựa trên tập tính chia thức ăn giữa các cá thể trong tổ. Nhóm bả hiệu quả nhất dùng chất điều hoà sinh trưởng côn trùng, làm mối không lột xác được và chết dần.
Vì tác động chậm, bả cần thời gian. UC IPM ghi rằng kiểm soát bằng bả có thể mất vài tháng, cần theo dõi và bổ sung bả trong thời gian đó.
Các bước diệt mối bằng bả tại nhà
- Tìm đường mối đang hoạt động. Gõ nhẹ khung cửa, chân tủ nghe tiếng rỗng. Tìm đường mui đất trên tường, khe gạch. Tách một đoạn nhỏ đường mui, thấy mối trắng chạy là đường đang dùng.
- Không phá thêm, không xịt. Giữ nguyên đường mối và chỗ mối đang ăn.
- Đặt hộp bả. Mở một lỗ nhỏ trên đường mui hoặc bề mặt gỗ bị ăn, úp hộp bả sát vào, bịt kín xung quanh để giữ tối và ẩm. Mối sẽ đắp đất vào hộp và ăn bả.
- Kiểm tra định kỳ. Theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm, mở hộp xem bả còn không; bả bị ăn hết thì thêm.
- Nhận biết tổ đã chết. Mối không còn lên bả, đường mui khô, không có đường mới. Thời gian này thường tính bằng tuần đến tháng.
- Sau khi hết mối: tháo hộp bả, thay hoặc gia cố phần gỗ hỏng, sửa nguyên nhân ẩm.
Nếu mối xuất hiện ở nhiều chỗ, đặt hộp bả ở mỗi đường đang hoạt động.
Thuốc diệt mối tận gốc: dùng loại nào
Thuốc trừ mối ở Việt Nam là một nhóm trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng. Danh mục hiện hành ban hành kèm Thông tư 75/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có hiệu lực từ ngày 10/02/2026. Khi mua, kiểm tra tên thương phẩm có trong nhóm thuốc trừ mối của danh mục này.
Hai hoạt chất từng rất phổ biến là chlorpyrifos ethyl và fipronil đã bị loại khỏi danh mục theo Quyết định 501/QĐ-BNN-BVTV ngày 12/02/2019 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó có một số thuốc trừ mối. Sản phẩm chứa hai hoạt chất này không còn được phép sử dụng.
Thuốc có hai dạng chính:
- Bả: dùng diệt tổ như trên. Hợp cho người tự làm tại nhà.
- Thuốc lỏng hoặc thuốc bột xử lý đất, gỗ: dùng tạo hàng rào quanh móng, tẩm gỗ, phun trực tiếp. Xử lý đất quanh nhà ở cần khoan nền, bơm thuốc đúng liều. UC IPM lưu ý xử lý đất sai cách có thể làm nhiễm bẩn đường ống và nguồn nước ngầm, nên việc này nên để đơn vị có chuyên môn làm.
Những sai lầm làm diệt mối không dứt
- Phun xịt trước rồi mới đặt bả. Mối chết tại đường mui, số còn lại bỏ đường đó, bả đặt sau không có mối lên ăn.
- Đập bỏ hết đường mui, thay ngay khung cửa. Mất chỗ đặt bả, tổ vẫn sống và đi đường khác.
- Mở hộp bả quá thường xuyên. Mỗi lần mở làm lọt sáng, khô, mối có thể bỏ hộp. Kiểm tra theo khoảng thời gian ghi trên nhãn.
- Đặt bả ở chỗ không có mối. Bả chỉ có tác dụng khi mối đang đi qua; đặt hộp ở góc nhà "phòng xa" thường không có kết quả.
- Dừng quá sớm. Thấy ít mối hơn chưa phải là tổ đã chết. Chờ đến khi mối không còn lên bả và không có đường mới.
- Không sửa chỗ ẩm. Tổ cũ chết nhưng nền ẩm, gỗ sát đất thu hút tổ khác.
Phân biệt mối đất và mối gỗ khô
Hướng dẫn trong bài này áp dụng cho mối đất, loại hay gặp nhất ở nhà ở Việt Nam, có đường mui bằng đất và tổ liên quan với đất. Mối gỗ khô sống hẳn trong gỗ, không làm đường mui, để lại phân dạng hạt nhỏ khô rơi thành đống dưới đồ gỗ. Với mối gỗ khô, bả đất không có tác dụng; cách xử lý là xử lý trực tiếp đồ gỗ bị ăn hoặc thay đồ, việc này nên hỏi đơn vị diệt mối.
An toàn khi dùng thuốc
- Đọc nhãn, đeo găng, khẩu trang, rửa tay sau khi dùng.
- Đặt hộp bả nơi trẻ em và thú nuôi không với tới.
- Không phun thuốc gần giếng, bể nước, bếp, đồ ăn.
- Nếu có người nuốt phải hoặc có biểu hiện ngộ độc, mang theo vỏ thuốc và đến cơ sở y tế ngay.
Làm gì để mối không quay lại
- Giữ nhà khô: sửa ống rò, chỗ thấm ở chân tường, nhà vệ sinh.
- Không để gỗ vụn, thùng giấy, cốp pha cũ sát tường hoặc dưới gầm cầu thang.
- Đồ gỗ không đặt sát tường ẩm, kê cách nền.
- UC IPM khuyên giữ khoảng cách giữa đất và gỗ kết cấu bằng lớp bê tông, cát thô hoặc vật liệu vô cơ, và kiểm tra định kỳ vài năm một lần.
- Nhà đang xây nên làm phòng chống mối từ phần móng.
Cách nhận biết mối trong tường có trong bài tường nhà bị mối; phân biệt mối và mọt có trong bài mối mọt từ đâu ra. Mọt gỗ không làm đường mui và cách xử lý khác mối.
Khi nào nên gọi đơn vị diệt mối
- Mối xuất hiện ở nhiều phòng, nhiều tầng.
- Mối đã ăn vào kèo, xà gỗ, sàn gỗ chịu lực.
- Cần xử lý đất quanh móng hoặc khoan nền.
- Đã dùng bả vài tháng mà mối vẫn hoạt động.
Khi thuê, hỏi rõ tên thuốc, hoạt chất, cách làm (bả hay xử lý đất), số lần kiểm tra và thời gian bảo hành.
Câu hỏi thường gặp
Diệt mối tận gốc mất bao lâu?
Bả diệt mối tác động chậm, thường mất nhiều tuần đến vài tháng tuỳ kích thước tổ và lượng mối lên ăn bả. Phun thuốc xịt thì mối chết ngay nhưng tổ vẫn còn.
Có nên dùng dầu hoả, xăng để diệt mối không?
Không nên. Dầu hoả, xăng dễ cháy, bốc mùi, chỉ giết mối tiếp xúc trực tiếp và không diệt được tổ.
Thuốc diệt mối có độc với người không?
Thuốc trừ mối là thuốc bảo vệ thực vật, có độc tính ở mức khác nhau. Dùng đúng nhãn, để xa trẻ em, thú nuôi, nguồn nước. Bả đặt trong hộp kín ít tiếp xúc hơn thuốc phun.
Vì sao đã diệt mà mối vẫn quay lại?
Thường do chỉ diệt đám mối tại chỗ, tổ vẫn còn, hoặc có tổ khác gần đó. Nền ẩm, gỗ sát đất cũng thu hút tổ mới.