Màng chống thấm HDPE là tấm nhựa polyethylene mật độ cao, thường màu đen, không thấm nước, chịu hoá chất và chống xuyên thủng tốt. Các tấm được nối với nhau bằng máy hàn nhiệt, tạo thành lớp lót liền kín. HDPE hợp với hồ chứa, ao nuôi, bãi chôn lấp, tầng hầm, móng, mái trồng cây. Với nhà vệ sinh, ban công nhỏ nhiều cổ ống và góc cạnh, màng lỏng hoặc vữa chống thấm thường dễ thi công hơn.
| Loại màng | Cấu tạo | Cách nối, dán | Hợp nhất cho | Điểm yếu |
|---|---|---|---|---|
| HDPE | Tấm polyethylene mật độ cao | Hàn nhiệt mối chồng | Hồ chứa, tầng hầm, móng, mái xanh | Khó xử lý góc nhỏ, cổ ống; cần máy hàn |
| Màng bitum khò nóng | Bitum cải tiến có lưới gia cường | Khò lửa cho chảy và dán | Sân thượng, mái bằng, móng | Mối chồng mí, cần thợ quen khò |
| Màng bitum tự dính | Bitum có lớp keo, bóc giấy dán | Dán nguội | Sân thượng, tường móng, nơi cấm lửa | Cần nền khô, sạch |
| Màng lỏng (PU, acrylic, gốc xi măng) | Chất lỏng đông kết thành lớp liền | Quét, lăn, phun | Nhà vệ sinh, ban công, chi tiết phức tạp | Độ dày phụ thuộc tay nghề |
Màng HDPE có tính chất gì
Tiêu chuẩn GRI-GM13 của Viện Vật liệu địa kỹ thuật tổng hợp (Geosynthetic Institute, Mỹ) là tiêu chuẩn hay được dẫn cho màng HDPE. Tiêu chuẩn này áp dụng cho màng có tỉ trọng từ 0,940 g/ml trở lên, độ dày từ 0,75 mm đến 3,0 mm, và yêu cầu hàm lượng muội than (carbon black) từ 2% trở lên để chống tia cực tím. Muội than là lý do màng HDPE thường có màu đen.
GRI-GM13 quy định các chỉ tiêu phải thử gồm độ dày, tỉ trọng, cường độ kéo, kháng xé, kháng xuyên thủng, kháng nứt do ứng suất, hàm lượng và độ phân tán muội than, khả năng chống lão hoá nhiệt và tia UV. Khi mua, hỏi nhà cung cấp phiếu kết quả thử các chỉ tiêu này theo lô hàng.
Ưu điểm chính:
- Hầu như không thấm nước.
- Chịu nhiều loại hoá chất, rễ cây khó đâm xuyên.
- Chịu nắng tốt nhờ muội than, nên dùng lộ thiên được ở hồ chứa.
- Tấm khổ lớn, ít mối nối trên diện tích rộng.
Hạn chế:
- Cứng, khó uốn theo góc vuông nhỏ, bậc cấp, cổ ống dày đặc.
- Không bám dính vào bê tông như màng dán; nước lọt qua một lỗ thủng có thể chạy lan dưới màng.
- Cần máy hàn và thợ có kinh nghiệm; mối hàn kém là điểm rò.
Chọn độ dày
Độ dày chọn theo tải trọng, nguy cơ xuyên thủng và thời gian sử dụng:
| Ứng dụng | Hướng chọn |
|---|---|
| Ao nuôi, hồ tạm, lót tạm thời | Loại mỏng trong dải độ dày thông dụng |
| Hồ chứa nước lâu dài, hồ cảnh quan | Dày hơn, có lớp vải địa kỹ thuật bảo vệ bên dưới |
| Tầng hầm, móng, mái trồng cây | Theo thiết kế kỹ sư, thường kèm lớp bảo vệ và thoát nước |
| Bãi chôn lấp, hồ chứa chất thải | Theo quy định môi trường của dự án |
Nền có đá sắc, rễ cây, sỏi thì nên trải thêm vải địa kỹ thuật dưới màng để tránh thủng. Với công trình nhà ở, độ dày cụ thể nên để kỹ sư hoặc đơn vị thi công chỉ định dựa trên bản vẽ.
Thi công màng HDPE
- Chuẩn bị nền: san phẳng, dọn đá sắc, rễ cây, đầm chặt. Nền bê tông thì làm sạch, bo tròn góc.
- Trải lớp lót bảo vệ (vải địa kỹ thuật) nếu cần.
- Trải màng: trải theo chiều dốc, chồng mí theo hướng dẫn nhà sản xuất, không kéo căng quá vì màng co giãn theo nhiệt.
- Hàn mối nối: máy hàn nêm nhiệt tạo đường hàn kép có rãnh không khí ở giữa, dùng cho mối nối dài. Máy hàn đùn dùng cho chỗ vá, góc, chi tiết.
- Kiểm tra mối hàn: bơm hơi vào rãnh giữa đường hàn kép và theo dõi áp suất, hoặc kiểm tra chân không với đường hàn đùn. Cắt mẫu thử kéo bóc tại hiện trường.
- Neo mép: chôn mép màng trong rãnh neo quanh hồ, hoặc bắt nẹp vào tường.
- Phủ bảo vệ: với móng, mái, sàn có người đi, phủ lớp vữa, bê tông hoặc tấm bảo vệ lên trên.
Màng HDPE có dùng cho sân thượng, nhà vệ sinh được không
Sân thượng, mái bằng: dùng được khi có lớp bảo vệ phía trên, thường gặp ở mái trồng cây vì HDPE chống rễ tốt. Với sân thượng thông thường, màng bitum khò nóng, tự dính hoặc màng lỏng phổ biến hơn vì bám dính vào sàn, dễ xử lý máng thu và cổ ống. Các dấu hiệu sân thượng đã thấm và cách chọn phương án có trong bài sân thượng bị thấm.
Nhà vệ sinh: ít dùng. Diện tích nhỏ, nhiều cổ ống, phễu thu, góc chân tường; hàn HDPE quanh các chi tiết này khó và dễ hở. Vữa gốc xi măng polymer hoặc màng lỏng phủ liền là lựa chọn thông dụng.
Tầng hầm, móng: HDPE dùng tốt ở mặt ngoài tường và dưới đáy móng khi còn đào đất. Có loại HDPE mặt dán, bám vào bê tông đổ sau, hạn chế nước chạy lan dưới màng.
Kiểm tra màng HDPE khi nhận hàng và nghiệm thu
- Phiếu thử nghiệm theo lô: độ dày, tỉ trọng, cường độ kéo, hàm lượng muội than theo GRI-GM13 hoặc tiêu chuẩn tương đương mà nhà cung cấp công bố.
- Bề mặt cuộn: đen đều, không vệt sọc, không bọt khí, không lỗ kim khi soi đèn.
- Độ dày thực tế: đo bằng thước kẹp ở vài điểm dọc mép cuộn, so với độ dày ghi trên nhãn.
- Nhật ký hàn: mỗi đường hàn ghi nhiệt độ, tốc độ máy, người hàn, kết quả thử bơm hơi.
- Mẫu thử hiện trường: cắt mẫu đường hàn thử kéo bóc trước khi hàn đại trà mỗi ca.
- Kiểm tra trực quan sau trải: không có nếp gấp sâu, vết cào, lỗ thủng do đá sắc.
Màng HDPE nở ra khi nắng và co lại khi mát. Trải căng vào buổi trưa rồi neo cứng thì tối co lại, kéo căng mối hàn và góc. Thợ có kinh nghiệm để một độ chùng nhất định khi trải và neo vào lúc nhiệt độ vừa phải.
Cách chọn giữa các loại màng chống thấm
- Diện tích lớn, phẳng, cần chịu hoá chất hoặc rễ cây: HDPE.
- Sân thượng, mái bằng có nhiều chi tiết: màng bitum hoặc màng lỏng chịu UV.
- Nhà vệ sinh, ban công: màng lỏng hoặc vữa gốc xi măng polymer.
- Nơi không được dùng lửa: màng tự dính hoặc màng lỏng.
Tổng quan các nhóm vật liệu và thứ tự thi công có trong bài xử lý chống thấm. Trường hợp tường đã thấm, trước khi chọn màng cần tìm nguồn nước theo bài tường bị thấm nước phải làm sao.
Câu hỏi thường gặp
Màng HDPE có bền không?
Màng HDPE có muội than chống UV nên chịu nắng tốt hơn nhiều loại nhựa khác. Tuổi thọ thực tế phụ thuộc độ dày, lớp phủ bảo vệ, chất lượng mối hàn và điều kiện sử dụng. Hỏi nhà cung cấp kết quả thử chống lão hoá theo tiêu chuẩn.
Màng HDPE có dán lên bê tông được không?
Màng HDPE trơn không bám dính vào bê tông, thường được trải và neo ở mép. Có loại HDPE có lớp dán mặt dùng cho móng, tầng hầm để bê tông đổ sau bám vào màng.
Vá màng HDPE bị thủng thế nào?
Cắt miếng vá cùng loại màng, lớn hơn lỗ thủng, làm sạch, hàn đùn quanh mép miếng vá, rồi kiểm tra chân không. Keo dán thông thường không bám bền trên HDPE.
Màng HDPE có an toàn cho hồ chứa nước sinh hoạt không?
Chỉ dùng loại màng mà nhà sản xuất công bố phù hợp cho nước uống, có chứng nhận đi kèm. Hỏi rõ trước khi mua cho bể nước ăn.