Xử lý chống thấm đúng là làm theo thứ tự: tìm ra nước vào từ đâu, sửa các điểm yếu như vết nứt, cổ ống, góc tường, thi công lớp chống thấm hợp với vị trí đó, thử nước, rồi mới lát gạch hoặc sơn. Vật liệu tốt quét lên nền bẩn, còn ướt hoặc đang nứt thì vẫn thấm lại. Chọn vật liệu theo điều kiện làm việc: sàn có người đi lại, mái phơi nắng, tường đứng, hay tầng hầm chịu nước ngầm.
| Vị trí | Điều kiện làm việc | Nhóm vật liệu hay dùng | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Sân thượng, mái bằng | Nắng trực tiếp, nhiệt thay đổi, nước đọng | Màng khò nóng, màng tự dính, lớp phủ polyurethane gốc lỏng | Cần lớp bảo vệ nếu vật liệu không chịu tia UV |
| Nhà vệ sinh, ban công | Nước sinh hoạt, có gạch lát phía trên | Vữa gốc xi măng polymer hai thành phần, màng lỏng gốc acrylic hoặc PU | Vén lên chân tường, bọc kỹ cổ ống |
| Tường ngoài nhà | Mưa hắt, nắng, nứt co ngót | Sơn chống thấm ngoại thất, lớp phủ gốc xi măng polymer đàn hồi | Trám vết nứt trước khi sơn |
| Khe tiếp giáp hai nhà | Hai kết cấu chuyển vị khác nhau | Keo trám đàn hồi (PU, MS), diềm tôn che khe | Không dùng vữa cứng lấp khe |
| Tầng hầm, bể nước ngầm | Nước ngầm có áp lực | Màng dán mặt ngoài khi xây, vật liệu thẩm thấu kết tinh | Mặt trong chỉ là giải pháp khắc phục |
| Bể nước sinh hoạt | Tiếp xúc nước uống | Vật liệu có chứng nhận dùng cho nước uống | Hỏi rõ chứng nhận trước khi mua |
Bốn bước xử lý chống thấm
1. Tìm nguồn nước trước khi mua vật liệu
Vết loang trên tường, trần chỉ là chỗ nước lộ ra, còn chỗ nước vào có thể cách đó vài mét. Ghi lại vết thấm xuất hiện sau mưa hay ướt quanh năm, khoá van tổng xem đồng hồ nước có nhảy không, rồi kiểm tra tầng trên và mặt ngoài. Các bước cụ thể có trong bài tường bị thấm nước phải làm sao và trần nhà bị thấm nước.
Nếu nguồn là ống nước rò thì sửa ống là xong, không cần chống thấm lại cả mảng tường. Nhiều nhà bỏ tiền quét chống thấm mà vẫn ướt vì bỏ qua bước này.
2. Xử lý bề mặt và điểm yếu
Lớp chống thấm chỉ bám tốt trên nền sạch, chắc và đúng độ ẩm nhà sản xuất yêu cầu.
- Đục bỏ lớp gạch, vữa cũ bộp, cạo sạch rêu, dầu mỡ, sơn bong.
- Mở rộng vết nứt thành rãnh chữ V rồi trám bằng vữa sửa chữa hoặc keo phù hợp.
- Vê tròn góc giữa sàn và chân tường bằng vữa để lớp chống thấm không bị gãy ở góc vuông.
- Cổ ống xuyên sàn: đục rộng, đổ vữa không co ngót, trám keo đàn hồi quanh ống.
- Gia cố góc và cổ ống bằng lưới sợi thuỷ tinh hoặc băng cản nước trước khi quét lớp chính.
Vật liệu gốc xi măng thường yêu cầu nền bão hoà ẩm nhưng không đọng nước. Vật liệu gốc polyurethane, bitum thường cần nền khô. Đọc tài liệu kỹ thuật của đúng sản phẩm đang dùng.
3. Thi công lớp chống thấm
Làm đủ số lớp và độ dày theo tài liệu sản phẩm. Ví dụ, tài liệu kỹ thuật của SikaTop Seal-107 (vữa chống thấm gốc xi măng polymer) ghi độ dày mỗi lớp tối thiểu 0,75 mm, định mức khoảng 2 kg vật liệu cho mỗi mét vuông ứng với mỗi milimet chiều dày, thời gian chờ giữa hai lớp khoảng 6 giờ ở 20°C và 3 giờ ở 30°C. Các sản phẩm khác có thông số khác, nhưng nguyên tắc chung giống nhau:
- Quét lớp sau vuông góc với lớp trước để phủ kín lỗ kim.
- Trên sàn nhà vệ sinh, ban công, vén lớp chống thấm lên chân tường. Khu vực tắm vòi sen nên vén cao hơn vì nước bắn lên tường.
- Không để người đi lại khi lớp chống thấm chưa đủ cứng.
4. Thử nước rồi mới hoàn thiện
Với sàn, bịt các lỗ thoát và ngâm nước. Các hướng dẫn thi công phổ biến ở Việt Nam ngâm 24–48 giờ, trong thời gian đó theo dõi trần tầng dưới và chân tường phòng bên. Không thấy ẩm mới cán vữa bảo vệ và lát gạch. Với tường, phun nước lên mặt ngoài trong một thời gian dài rồi kiểm tra mặt trong.
Các nhóm vật liệu chống thấm
Vữa và lớp phủ gốc xi măng polymer
Dạng hai thành phần: bột xi măng và dung dịch polymer. Dễ thi công bằng chổi hoặc bay, bám tốt trên bê tông ẩm, giá vừa phải. Loại cứng không chịu được vết nứt lớn; loại đàn hồi chịu được vết nứt nhỏ. Hợp cho nhà vệ sinh, bể nước, mặt trong tầng hầm.
Màng lỏng polyurethane, acrylic
Quét hoặc lăn thành lớp liền, không mối nối, đàn hồi tốt. Polyurethane thường cần lớp phủ bảo vệ khi phơi nắng, trừ loại ghi rõ chịu tia UV. Acrylic gốc nước dễ dùng cho tường đứng, ban công nhỏ.
Màng khò nóng và màng tự dính
Màng bitum cải tiến dạng cuộn, dán bằng khò lửa hoặc tự dính. Chiều dày đều do sản xuất sẵn tại nhà máy. Điểm yếu là mối chồng mí và các góc; thợ không có kinh nghiệm dễ để hở. Dùng nhiều cho sân thượng, mái bằng, móng.
Màng HDPE
Tấm nhựa dày, chống xuyên thủng tốt, dùng cho hồ chứa, tầng hầm, móng, mái trồng cây. Ít dùng cho nhà vệ sinh vì khó xử lý cổ ống và góc nhỏ.
Vật liệu thẩm thấu kết tinh
Quét lên bê tông, hoá chất ngấm vào mao quản và tạo tinh thể bịt lỗ rỗng khi gặp nước. Chỉ hiệu quả trên bê tông, không dùng cho tường gạch. Hay dùng cho bể nước, tầng hầm.
Sơn chống thấm và phụ gia
Sơn chống thấm ngoại thất dùng cho tường đứng. Phụ gia trộn vữa giúp vữa đặc chắc hơn nhưng không thay được một lớp chống thấm riêng ở sàn nhà vệ sinh hay sân thượng.
Chống thấm thuận và chống thấm ngược
Chống thấm thuận là làm ở mặt đón nước: mặt trên sân thượng, mặt ngoài tường, mặt ngoài tường tầng hầm khi còn đào đất. Nước bị chặn trước khi vào kết cấu, nên đây là cách bền nhất.
Chống thấm ngược là làm ở mặt đối diện với nguồn nước, ví dụ quét mặt trong tầng hầm, mặt dưới trần, hoặc mặt tường giáp nhà bên khi không thể sang nhà hàng xóm. Lớp chống thấm lúc này bị nước đẩy từ phía sau, nên chỉ vật liệu bám chặt vào nền và chịu được áp lực ngược mới dùng được, thường là vữa gốc xi măng hoặc vật liệu thẩm thấu kết tinh. Màng dán, sơn thông thường quét mặt trong sẽ bị nước đẩy phồng, bong.
Những chỗ hay bị làm sót
- Cổ ống thoát sàn, ống đứng: nước men theo mặt ngoài ống xuống tầng dưới.
- Chân tường và bậc cửa nhà vệ sinh: lớp chống thấm dừng ở mặt sàn, nước thấm ngang sang phòng ngủ.
- Lỗ khoan điều hoà, bắt khung cửa sổ: không trám keo.
- Mối nối giữa sàn cũ và phần xây thêm: hai phần co giãn khác nhau, vết nứt xuất hiện ngay mối nối.
- Máng nước, ống thu nước mưa sân thượng: tắc rác làm nước dâng lên cao hơn phần đã chống thấm.
Khi nào cần gọi thợ hoặc kỹ sư
- Thấm lan xuống tầng dưới sau khi đã chặn nguồn nước sinh hoạt.
- Phải bóc gạch toàn bộ sàn nhà vệ sinh, sân thượng.
- Tầng hầm có nước ngầm dâng.
- Vết thấm đi kèm vết nứt xiên, nứt rộng, sàn võng, lộ cốt thép gỉ. Trường hợp này mời kỹ sư kết cấu đánh giá trước.
Khi thuê thợ, yêu cầu báo giá ghi rõ tên vật liệu, số lớp, cách xử lý cổ ống, góc tường, có ngâm nước thử hay không và thời hạn bảo hành.
Câu hỏi thường gặp
Xử lý chống thấm có cần đục gạch không?
Sàn nhà vệ sinh, sân thượng đã thấm thì phần lớn trường hợp phải bóc gạch để làm lớp chống thấm liền mạch. Một số vật liệu quét trên mặt gạch hoặc bơm keo vào ron chỉ xử lý được vết rò nhỏ, độ bền không bằng.
Vật liệu chống thấm nào tốt nhất?
Không có loại tốt nhất cho mọi chỗ. Sân thượng phơi nắng cần vật liệu chịu UV hoặc có lớp bảo vệ; nhà vệ sinh hợp vữa gốc xi măng polymer hoặc màng lỏng; tầng hầm cần giải pháp chịu áp lực nước. Chọn theo vị trí, rồi mới so hãng.
Chống thấm ngược có bền không?
Kém bền hơn chống thấm ở mặt đón nước. Dùng khi không thể tiếp cận mặt ngoài, và phải chọn vật liệu gốc xi măng hoặc thẩm thấu kết tinh bám chắc vào nền.
Làm xong bao lâu thì lát gạch được?
Sau khi lớp chống thấm đủ cứng theo tài liệu sản phẩm và đã ngâm nước thử không thấy thấm. Lát gạch trước khi thử nước thì phát hiện lỗi sẽ phải bóc gạch lần nữa.