Nhà bị dột khi đang mưa thì làm ba việc trước: hứng nước, ngắt điện khu vực bị ướt, và chọc một lỗ nhỏ cho nước thoát nếu trần đang phồng. Khi trời tạnh mới lên mái tìm chỗ dột. Nước dột xuống ở đâu thường không phải chỗ thủng, vì nước chảy dọc mái, xà gồ hoặc mặt trên trần rồi mới nhỏ xuống, nên phải tìm ở phía cao hơn theo chiều dốc mái.
| Loại mái | Chỗ hay dột | Dấu hiệu | Cách sửa |
|---|---|---|---|
| Mái tôn | Lỗ vít, long đen cao su hỏng | Vệt gỉ quanh vít, dột nhỏ giọt rải rác | Thay vít và long đen, trám keo |
| Mái tôn | Chồng mí tôn, tôn thủng gỉ | Dột theo đường thẳng | Trám keo, dán băng chống thấm, thay tấm |
| Mái tôn | Máng xối tắc, thủng | Dột sát tường khi mưa to | Dọn máng, vá hoặc thay máng |
| Mái ngói | Ngói vỡ, xô, nứt | Dột cục bộ sau gió bão | Thay viên ngói, chỉnh lại hàng |
| Mái ngói | Bờ nóc, bờ chảy vữa nứt | Dột dọc nóc mái | Trát lại hoặc chống thấm bờ nóc |
| Mái bằng, sân thượng | Lớp chống thấm hỏng, ống thu tắc | Trần tầng dưới loang rộng | Thông ống thu, làm lại lớp chống thấm |
| Mọi loại mái | Chỗ tiếp giáp mái với tường | Dột sát chân tường tầng trên | Diềm tôn che, trám keo đàn hồi |
Khi đang mưa
- Hứng nước: đặt xô, chậu, lót khăn dưới chỗ nhỏ giọt. Di chuyển đồ điện tử, giấy tờ, nệm ra xa.
- Ngắt điện: nếu nước chảy gần đèn, quạt trần, ổ cắm thì ngắt aptomat khu vực đó.
- Trần phồng nước: với trần thạch cao, trần nhựa đang phồng, đặt xô bên dưới, chọc một lỗ nhỏ ở điểm thấp nhất cho nước ra có kiểm soát. Không đứng ngay dưới trần đang võng nặng.
- Đánh dấu: chụp ảnh, ghi lại chỗ nước nhỏ xuống. Nếu có lối lên trần, soi đèn tìm vệt nước trên mặt dưới mái lúc đang mưa, đây là lúc dễ thấy đường nước nhất.
- Không leo mái khi đang mưa, có sấm sét, gió mạnh. Mái tôn, mái ngói ướt rất trơn.
Tìm chỗ dột khi trời tạnh
- Đi ngược dốc: từ chỗ nước nhỏ xuống, tìm ở phía cao hơn trên mái. Với mái tôn, nước có thể chạy dọc xà gồ khá xa trước khi nhỏ.
- Soi từ dưới lên: vào gầm mái ban ngày, tắt đèn, tìm chỗ lọt sáng, vệt nước, vệt gỉ, gỗ đổi màu.
- Thử nước: một người cầm vòi xịt nước lên từng khu vực mái, bắt đầu từ thấp lên cao, người kia đứng dưới quan sát. Xịt từng đoạn một vài phút rồi mới chuyển.
- Kiểm tra các chi tiết: lỗ vít, chồng mí, quanh ống thông hơi, ống khói, chân cột ăng ten, chỗ mái giáp tường.
Mái tôn bị dột
Lỗ vít
Long đen cao su dưới đầu vít chai cứng, nứt sau nhiều năm nắng; vít bắn lệch, bắn quá chặt làm lõm sóng tôn, hoặc bắn vào máng sóng thay vì đỉnh sóng. Cách sửa:
- Thay vít mới có long đen cao su, bắn vừa lực, vuông góc với mặt tôn.
- Lỗ vít cũ đã rộng: dùng vít cỡ lớn hơn hoặc trám keo rồi bắn vít lệch sang vị trí mới trên xà gồ.
- Trám keo chống thấm ngoài trời phủ lên đầu vít.
Chồng mí và tôn gỉ thủng
- Chồng mí hở: trám keo đàn hồi dọc mí, bắn thêm vít khâu mí nếu cần.
- Lỗ gỉ nhỏ: làm sạch gỉ, dán băng keo chống thấm gốc bitum hoặc butyl lên trên, hoặc phủ sơn chống thấm mái tôn có lưới gia cường.
- Tôn gỉ mục rộng, nhiều lỗ: thay tấm. Vá chằng chịt sẽ tiếp tục dột ở chỗ khác.
Máng xối và diềm
Máng xối tắc lá, rác làm nước dâng tràn vào trong. Dọn máng trước mùa mưa. Máng thủng, mối nối máng hở thì vá bằng keo, băng chống thấm hoặc thay đoạn máng. Kiểm tra ống xả đứng có thông không.
Mái ngói bị dột
- Ngói vỡ, nứt: thay viên ngói cùng loại. Có thể nâng nhẹ các viên phía trên để rút viên hỏng ra và luồn viên mới vào.
- Ngói xô lệch sau gió bão: chỉnh lại hàng, buộc hoặc bắn vít ngói ở khu vực gió mạnh nếu hệ ngói cho phép.
- Bờ nóc, bờ chảy: vữa trát bờ nóc nứt, bong là đường dột dọc nóc mái. Đục bỏ vữa bở, trát lại, hoặc dùng băng chống thấm chuyên cho bờ nóc.
- Rêu, lá tắc máng thu giữa hai mái: dọn định kỳ.
Người không quen đi trên mái ngói dễ làm vỡ thêm ngói và bị ngã. Mái cao, dốc nên để thợ có dây an toàn làm.
Mái bằng, sân thượng bị dột
Mái bê tông dột thường do lớp chống thấm hỏng, gạch lát nứt, ống thu nước tắc làm nước đọng lâu. Việc đầu tiên là thông ống thu, quét sạch rác. Các dấu hiệu và phương án chống thấm sân thượng có trong bài sân thượng bị thấm; cách xử lý trần tầng dưới có trong bài trần nhà bị thấm nước phải làm sao.
Chỗ mái giáp tường
Mái nhà thấp áp vào tường nhà cao, hoặc mái tôn áp vào tường tầng trên, là chỗ dột rất thường gặp. Nước chảy trên mặt tường đứng lọt vào khe giữa mép tôn và tường. Cách sửa là làm diềm tôn úp lên mép mái, mép trên giấu vào rãnh cắt trên tường rồi trám keo đàn hồi. Chỉ bơm keo vào khe mà không có diềm thì keo nứt sau một thời gian nắng.
Kiểm tra mái trước mùa mưa
Phần lớn chỗ dột nhỏ phát hiện được trước khi thành dột lớn nếu kiểm tra mái mỗi năm một lần, lúc trời khô:
- Mái tôn: nhìn từng hàng vít, tìm long đen nứt, vít lỏng, vệt gỉ. Kiểm tra chồng mí, diềm mép, chỗ tôn giáp tường.
- Mái ngói: tìm viên vỡ, xô, rêu dày làm nước chảy tràn, vữa bờ nóc nứt.
- Mái bằng: quét sạch rác, thông ống thu nước, xem gạch lát có bộp, ron có hở.
- Máng xối: dọn lá, rác; thử đổ nước xem nước chảy hết qua ống xả không.
- Gầm mái: vào gầm mái ban ngày tìm chỗ lọt sáng, vết nước cũ, gỗ đổi màu.
- Cây quanh nhà: tỉa cành chạm mái, cành đổ lá xuống máng.
Ghi lại những gì đã sửa, ngày sửa, loại keo, loại vít, để lần sau biết chỗ nào đã xử lý.
Chọn vật liệu sửa mái
| Chỗ sửa | Vật liệu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đầu vít, lỗ vít | Vít mái có long đen cao su, keo đàn hồi ngoài trời | Bắn vào đỉnh sóng, vừa lực |
| Chồng mí, lỗ gỉ nhỏ | Băng keo chống thấm gốc bitum hoặc butyl | Làm sạch gỉ, bụi trước khi dán |
| Diện tích tôn cũ rộng | Sơn chống thấm mái tôn có lưới gia cường | Chỉ khi tôn còn đủ dày, chưa mục |
| Mái giáp tường | Diềm tôn, keo đàn hồi | Mép trên giấu vào rãnh tường |
| Bờ nóc mái ngói | Vữa trát lại hoặc băng bờ nóc | Bỏ vữa bở trước |
An toàn khi sửa mái
- Không lên mái khi mưa, gió mạnh, mái còn ướt, hoặc buổi trưa nắng gắt làm tôn nóng.
- Đi trên mái tôn giẫm lên đường vít (nơi có xà gồ bên dưới), không giẫm giữa nhịp.
- Dùng thang chắc chắn, có người giữ, đeo dây an toàn khi mái cao.
- Tránh xa đường dây điện đi gần mái.
Mái cao từ tầng hai trở lên, mái dốc, mái cũ mục nên thuê thợ có thiết bị bảo hộ.
Câu hỏi thường gặp
Nhà bị dột khi đang mưa có trám tạm được không?
Có thể trám tạm từ bên trong gầm mái bằng keo chống thấm dùng được trên bề mặt ướt, nhưng hiệu quả không chắc. Tốt nhất là hứng nước, ngắt điện và chờ tạnh để sửa từ bên ngoài.
Sơn chống dột mái tôn có hiệu quả không?
Sơn chống thấm mái tôn có lưới gia cường xử lý được lỗ gỉ nhỏ, chồng mí, đầu vít. Tôn đã gỉ mục rộng thì sơn không thay được việc thay tấm.
Vì sao sửa rồi vẫn dột?
Thường do chưa tìm đúng chỗ, vì nước chảy xa trước khi nhỏ xuống, hoặc có nhiều chỗ dột cùng lúc. Thử nước từng đoạn mái từ thấp lên cao để khoanh vùng.
Mái bị dột có ảnh hưởng kết cấu không?
Dột lâu ngày làm mục kèo, xà gồ gỗ, gỉ xà gồ thép, hỏng trần và có thể làm chập điện. Kèo, xà gồ mục, võng cần thợ hoặc kỹ sư kiểm tra.